ޕާކިސްތާނުގެ ޒަމާނީ މާލީ ތާރީޚުގައި މިހާތަނަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ނުރައްކާތެރި މާލީ ކާރިސާއާ އެގައުމުން ކުރިމަތިލާން ޖެހިއްޖެއެވެ. ދައުލަތުގެ ދަރަނި އިންތިހާއަށް އިތުރުވެ، އަސްކަރީ ޚަރަދުތައް ބޮޑުވުމާއި، ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ އިގްތިސާދީ ހަމަޖެހުން ވަނީ ބޮޑު ނުރައްކަލެއްގެ ތެރޭގައެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ޖުމްލަ ދަރަނި ވަނީ 2024-2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ނިސްބަތުން 71.7 އިންސައްތައަށް އުފުލިފައެވެ. މިއީ އޭގެ ކުރީ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު ބޮޑު އިތުރުވުމެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ދަރަނި އެކަނިވެސް ވަނީ ގާނޫނީ ގޮތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ 56 އިންސައްތައިގެ މިންގަނޑަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސް، 64.3 އިންސައްތައަށް އަރާފައެވެ. އެއް އަހަރު ތެރޭގައި ދަރަނި ވަނީ 71.25 ޓްރިލިއަން ރުޕީސްއިން 80.52 ޓްރިލިއަން ރުޕީސްއަށް އިތުރުވެފައެވެ.
ގައުމުގެ މާލީ ހާލަތު ގޯސްވަމުންދާއިރު، އަސްކަރީ ޚަރަދުތައް ވަނީ 2021 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 67 އިންސައްތަ އިތުރުވެފައެވެ. ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި 2030 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް މި ޚަރަދު 3.96 ޓްރިލިއަން ރުޕީސްއަށް އަރާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 46.7 އިންސައްތަ ޚަރަދުވަނީ ދަރަނި ދެއްކުމަށެވެ. މީގެ މާނައަކީ ދައުލަތުން ޚަރަދުކުރާ ކޮންމެ ރުޕީސްއެއްގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ހޭދަވަނީ މާޒީގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށެވެ.
ހުރުމްޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމާ ގުޅިގެން ތެލުގެ އަގަށް އައި ބަދަލާއެކު، ހަކަތައިގެ ބިލް ވަނީ ތިން ގުނަ ބޮޑުވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ވިޔަފާރީގެ ޑެފިސިޓް އިތުރުވެ، ތަކެތީގެ އަގު އުފުލުމުގެ ބިރު ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. ހަކަތައިގެ ދާއިރާގައި އުފެދިފައިވާ ވަށާޖެހޭ އެނބުރޭ ދަރަނި 1.8 ޓްރިލިއަން ރުޕީސްއަށް އަރާފައިވާއިރު، މީގެ ތެރެއިން ބޮޑު ބައެއް ހިއްސާކުރަނީ ޗައިނާގެ މަޝްރޫއުތަކާ ގުޅުންހުރި ދަރަނިތަކެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް 15.83 ބިލިއަން ޑޮލަރުގައި ހުރިއިރު، ގައުމު ހިންގުމަށް އަހަރަކު 25 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ ބޭރުން ހޯދަން ޖެހެއެވެ. އައި.އެމް.އެފް އިން އިތުރު 1.2 ބިލިއަން ޑޮލަރު ދިނުމަށް ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު، އެ އިދާރާއިން ދަނީ ތެލުގެ ސަބްސިޑީ ކަނޑާލުމަށާއި ޓެކްސްގެ ދާއިރާ ފުޅާކުރުމަށް ހަރުކަށި ޝަރުތުތަކެއް ކުރިމަތިކުރަމުންނެވެ.
ޕާކިސްތާނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މައްސަލައަކީ އެތައް އަހަރެއްގެ ނުބައި ސިޔާސީ ނިންމުންތަކާއި، މުއައްސަސާތަކުގެ ބަލިކަށިކަމުގެ ނަތީޖާއެވެ. އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ބަދަލުގައި ލޯނަށް ބަރޯސާވުމުގެ ސަބަބުން، ގައުމު މިހާރު ވަނީ ދަރަނި ދެއްކުމަށް އިތުރު ދަރަނި ނަގަންޖެހޭ ނުރައްކާތެރި ބުރުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެފައެވެ.
