ނޭޕާލާއި އިންޑިއާއާ ދެމެދު އުފެދިފައިވާ ސަރަޙައްދީ އިންވަކިކުރުމުގެ މައްސަލައިގައި ޤާނޫނީ އަދި ތާރީޚީ އެންމެ ބޮޑު ބާރެއް ލިބިދޭ 1816 ވަނަ އަހަރުގެ "ސުގޯލީ މުއާހަދާ" ސަރުކާރުގެ ރެކޯޑުތަކުން ގެއްލިފައިވާކަން ހާމަވުމާ ގުޅިގެން ނޭޕާލުގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙުގައި ބޮޑު ހަލަބޮލިކަމެއް އުފެދިއްޖެއެވެ.
މި މައްސަލަ ފެންމަތިވެގެން ދިޔައީ ނޭޕާލުގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާއަށާއި އެހެނިހެން މުއައްސަސާތަކަށް މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހުށަހެޅުއްވި ހުށަހެޅުމަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އިންޑިއާއާއެކު ޚިލާފު އުފެދިފައިވާ ކާލާޕާނީ، ސަރަޙައްދަކީ ނޭޕާލުގެ ބައެއްކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ތާރީޚީ އަސްލު މުއާހަދާގެ ސޮއިކުރެވިފައިވާ ލިޔުންތައް ހިއްސާކުރުމަށް ބޭނުން ވެއެވެ. ނަމަވެސް، ޚާރިޖީ ވުޒާރާއިން ވަނީ އެފަދަ އަސްލު ލިޔެކިޔުމެއް އެ ވުޒާރާގެ އާކައިވްސްގައި ނެތް ކަމަށް އަންގާފައެވެ.
"ނޭޕާލުގެ ސިޔާދަތީ އިސްތިޤްލާލާއި އިމުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އެންމެ މުހިންމު ތާރީޚީ ވަސީލަތް ގެއްލުމަކީ ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގެ ނާޤާބިލުކަން ހާމަވާ ކަމެއް،" ނޭޕާލްގެ ބޮޑު ވަޒީރު ބާލެން ޝާހް ވިދާޅުވިއެވެ.
ސުގޯލީ މުއާހަދާގެ ތާރީޚީ އަހައްމިއްޔަތު
1816 ވަނަ އަހަރު އީސްޓް އިންޑިއާ ކޮމްޕެނީއާއި ނޭޕާލުގެ ރަސްކަމާ ދެމެދު ސޮއިކުރެވުނު ސުގޯލީ މުއާހަދާއަކީ ނޭޕާލުގެ ހުޅަނގު އިން ކަނޑައެޅި މުއާހަދާއެވެ. މި މުއާހަދާގެ ދަށުން ނޭޕާލުގެ ހުޅަނގު އިންކަމުގައި ކަނޑައެޅުނީ "މާހާކާލީ" ކޯރެވެ. ނަމަވެސް، އެ ކޯރު ފެށޭ ތަނާ މެދު އިންޑިއާއާއި ނޭޕާލާ ދެމެދު ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދި، ކާލާޕާނީ ސަރަޙައްދުގެ މިލްކުވެރިކަމަށް ދެ ޤައުމުންވެސް ދަނީ ދަޢުވާކުރަމުންނެވެ.
| ސަރަޙައްދީ މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ | ތަފްޞީލު |
| ތާރީޚީ މުއާހަދާ | 1816 ގެ ސުގޯލީ މުއާހަދާ |
| ޚިލާފު އުފެދިފައިވާ ސަރަޙައްދުތައް | ކާލާޕާނީ، މްޕިޔާދޫރާ |
| ނޭޕާލުގެ އާ މެޕު | 2020 ގައި ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ފާސްކުރި ސަރަޙައްދީ ޗާޓު |
| މައިގަނޑު މައްސަލަ | މުއާހަދާގެ އަސްލު ލިޔެކިޔުންތައް ސަރުކާރުގެ އާކައިވްސްއިން ގެއްލުން |
2020 ވަނަ އަހަރު ނޭޕާލުން ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ރަސްމީ މެޕު ބަދަލުކޮށް، ކާލާޕާނީއާއި އެހިސާބުގެ ސަރަހައްދު މެޕުގައި ހިމަނައި، ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ފާސްކޮށްފައެވެ. އިންޑިއާއިން ވަނީ ނޭޕާލުގެ މި ނިންމުމާ ދެކޮޅުހަދައި، އެއީ ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު އަދި އެއްފަރާތުގެ ނިންމުމެއް ކަމަށް ބުނެފައެވެ.
ކުރިއަށް ހުރި ގޮންޖެހުންތައް
މުއާހަދާގެ އަސްލު ލިޔެކިޔުން ގެއްލިފައިވާކަން ހާމަވުމުން، ނޭޕާލުގެ ޢާންމުންނާއި އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުކުރަމުންނެވެ. ބައެއް މުޙައްލިލުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، އަސްލު ލިޔެކިޔުންތައް ނެތުމަކީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ މަޝްވަރާތަކުގައާއި ޤާނޫނީ މައިދާނުގައި ނޭޕާލުގެ މަޤާމު ބަލިކަށިވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
ނަމަވެސް، ކަމާބެހޭ ބައެއް ތާރީޚީ މާހިރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ސުގޯލީ މުއާހަދާގެ ކޮޕީތައް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ "ބްރިޓިޝް ލައިބްރަރީ" އާއި އިންޑިއާގެ ނޭޝަނަލް އާކައިވްސްގައި ރައްކާކުރެވިފައިވާތީ، ޤާނޫނީ ގޮތުން ދަޢުވާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އަދިވެސް އެބައޮތެވެ.
މި މައްސަލައިގައި ނޭޕާލް ސަރުކާރުން ބުނެފައިވަނީ، ގެއްލިފައިވާ ލިޔެކިޔުންތައް ހޯދުމުގެ ޚާއްޞަ ތަޙުޤީޤެއް ހިންގަމުންދާ ކަމަށާއި، ބައިނަލްއަޤުވާމީ އިދާރާތަކުން ނުވަތަ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އާކައިވްސް މެދުވެރިކޮށް އެ މުއާހަދާގެ ސެޓިފައިޑް ކޮޕީއެއް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށެވެ.
