އިންޑިއާއިން ވަނީ 1960 ވަނަ އަހަރު ސޮއިކުރި ކޯރުގެ ފެނުގެ މުޢާހަދާއަކީ މިޒަމާނުގެ ފެނުގެ ވަސީލަތްތަކާއި، ޓެކްނޮލޮޖީއާއި، އަދި ސަލާމަތީ ޙާލަތާ އެކަށީގެންވާ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެފައެވެ. މޫސުމީ ބަދަލުތަކާއި ސަރަޙައްދީ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ސަބަބުން މި މުޢާހަދާ މުރާޖަޢާކުރަންޖެހޭ ކަމަށް އިންޑިއާއިން ވަކާލާތުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުން ދެކެނީ މިއީ އިންޑިއާއިން ފެން ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ކަމަށެވެ.
ފަހަކަށް އައިސް ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ އަދި އަސްކަރީ ވެރިން ވަނީ އިންޑިއާއާ ދެކޮޅަށް ވަރަށް ހަރުކަށި ބަޔާންތަކެއް ނެރުއްވާފައެވެ.
- ޕާކިސްތާނުގެ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ބެހޭ ވަޒީރު ޑރ. މުސާދިޤް މާލިކް ވިދާޅުވީ "އަހަރެމެން އެމީހުންގެ އަތްތައް ބުރިކޮށްލާނަން" ކަމަށެވެ.
- ކުރީގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ބިލާވަލް ބުއްޓޫ ޒަރްދާރީ ވިދާޅުވީ "ފެން ނުލިބިއްޖެނަމަ ލޭ އޮހޮރޭނެ" ކަމަށެވެ.
- އަސްކަރިއްޔާގެ ތަރުޖަމާނު ލެފްޓިނަންޓް ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝަރީފް ޗައުދަރީވެސް ވަނީ ފެން ބަންދުކޮށްފިނަމަ ނޭވާ ހުއްޓުވާލާނެ ކަމަށް ބުނެ އިންޒާރުދީފައެވެ.
މި މުޢާހަދާއަކީ އިންޑިއާއަށް ވަރަށް ބޭއިންސާފު އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި އިންޑިއާގެ މުޙައްލިލުން ސިފަކުރެއެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކް މެދުވެރިވެގެން ސޮއިކުރި މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، އިރުމަތީގެ ކޯރުތައް (ރާވީ، ބިއާސް، ސަތުލުޖް) އިންޑިއާއަށް ލިބުނުއިރު، ހުޅަނގުގެ ކޯރުތައް (ސިންދު، ޖޭލަމް، ޗެނާބް) ލިބުނީ ޕާކިސްތާނަށެވެ. މީގެ މާނައަކީ މުޅި ފެނުގެ ނިޒާމުގެ 80.52 އިންސައްތަ ޕާކިސްތާނަށް ލިބިފައިވާއިރު، އިންޑިއާއަށް ލިބެނީ އެންމެ 19.48 އިންސައްތައެވެ.
މިކަމުގެ ސަބަބުން ޖައްމު އެންޑް ކަޝްމީރުގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު އުމަރު ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވީ، މިއީ އެ ސަރަޙައްދުގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ގެއްލުން ކަމަށެވެ. ފެން ރައްކާކުރުމާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، އަދި ފެނުން ކަރަންޓު އުފެއްދުމުގެ ފުރުޞަތު މި މުޢާހަދާގެ ސަބަބުން ވަނީ ހަނިވެފައެވެ. 1980ގެ އަހަރުތަކުގައި ފެށި ތުލްބުލް ނެވިގޭޝަން ޕްރޮޖެކްޓްވެސް ޕާކިސްތާނުގެ އިޢުތިރާޟްތަކާ ހުރެ ވަނީ ހުއްޓިފައެވެ.
އިންޑިއާއިން ބުނާގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުން އަބަދުވެސް އިންޑިއާގެ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް ހުރަސްއަޅައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޯޓުތަކަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅައެވެ.
އިންޑިއާއިން ޖެނުއަރީ 2023 އަދި ސެޕްޓެމްބަރު 2024 ގައި މުޢާހަދާ ބަދަލުކުރުމަށް ރަސްމީ ނޯޓިސް ފޮނުވާފައިވަނީ މޫސުމީ ބަދަލުތަކާއި އާބާދީ އިތުރުވުމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައެވެ. އޭޕްރީލް 2025 ގައި ޕަހަލްގާމްގައި ދެވުނު ޓެރަރިސްޓް ޙަމަލާއަށްފަހު، އިންޑިއާއިން ވަނީ މި މުޢާހަދާ ވަގުތީގޮތުން މެދުކަނޑާލާފައެވެ. އިންޑިއާއިން ބުނަނީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ފެނުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް ދެވޭނީ ޕާކިސްތާނުން ހުރަސްބޯޑަރު ޓެރަރިޒަމް ހުއްޓާލުމުން ކަމަށެވެ.
