ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުން ކުރިއަށްގެންދިޔަ "ބިންވެރިޔާ" ސްކީމަކީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގެ އަސާސީ އިޖުތިމާއީ މަގްސަދު ހާސިލުނުވި މަޝްރޫއެއް ކަމަށާއި، މާލެ ސަރަހައްދުން ހިލޭ ބިން ދޫކުރުމުގެ ސަބަބުން ހައުސިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީ) އަށް 15 ބިލިއަން ރުފިޔާ (972.8 މިލިއަން ޑޮލަރު) ގެ ގެއްލުން ވެފައިވާ ކަމަށް އޮޑިޓާ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ހެދި އޮޑިޓަކުން ދައްކައިފިއެވެ.
މި އަދަދުގެ ބޮޑުމިނަށް ބަލާއިރު، 2026 ވަނަ އަހަރަށް ދިވެހި ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މުޅި ގައުމީ ބަޖެޓަކީ 49.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ބިންވެރިޔާ ސްކީމުން އެޗްޑީސީއަށް ލިބުނު ގެއްލުމަކީ މިއަހަރު ދައުލަތުން ޚަރަދުކުރުމަށް ރާވާފައިވާ މުޅި ބަޖެޓުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ތިންބައިކުޅަ އެއްބައެވެ. މިއީ ސިއްހީ ދާއިރާގެ މުޅި އަހަރީ ބަޖެޓާއި، ތައުލީމީ ދާއިރާއަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަޖެޓާއި، އަދި ގައުމުގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ބަޖެޓު އެއްކޮށްލުމުން ޖެހޭ އަދަދަށްވުރެވެސް ބޮޑު އަދަދެކެވެ.
އޮޑިޓުން ހާމަވިގޮތުގައި، މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވެފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ފަރުމާކުރި މި ސްކީމުގައި، އެންމެ ބޮޑަށް ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އިސްކަމެއް ދީފައެއް ނުވެއެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ބިން ލިބުމުގެ މައިގަނޑު ޝަރުތުތަކަކީ މާލޭގެ ދަފްތަރުގައި ރަޖިސްޓްރީވެފައި އޮތުމާއި، އަމިއްލަ ނަމުގައި ބިމެއް ނެތުމާއި، އަދި އުމުރުން 18 އަހަރު ފުރިފައިވުމެވެ. ކުރިމަތިލީ ފަރާތްތަކަކީ ހަގީގަތުގައިވެސް ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އެހީތެރިކަމަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ ބައެއްތޯ ބަލާފައެއް ނުވެއެވެ.
"މިހާ އަގުބޮޑު ބިންތަކެއް، ބޭނުންޖެހިފައިވާ މިންވަރު ވަޒަންކުރުމެއް ނެތި ހަމައެކަނި މާލޭގެ ދަފްތަރުގައި ތިބި މީހުންނަށް ހަނިކުރުމުގެ ސަބަބުން، މާލޭގައި އިޖުތިމާއީ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް އިންތިހާއަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ އެތައް އާއިލާއަކަށް މި ފުރުސަތު ވަނީ ގެއްލިފައި،" އޮޑިޓް ރިޕޯޓުގައިވެއެވެ.
އޮޑިޓުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، މި ސްކީމް ފަރުމާކުރުމުގެ ކުރިން ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ބާޒާރަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި ޑިމާންޑް ސަރުކާރުން އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ދިރާސާކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އިޖުތިމާއީ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އަސާސީ މަގްސަދަކީ އަމިއްލައަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދުމުގެ ގާބިލުކަން ނެތް ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިވުން ކަމަށްވީ ނަމަވެސް، ބިންވެރިޔާ ސްކީމް ތަންފީޒުކުރިއިރު އެ އުސޫލަށް އަމަލުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ބިން ދޫކުރުމުގައި ބޭއިންސާފުން އަމަލުކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ތުހުމަތުތައްވެސް މި ސްކީމަށް ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ކުރީގެ ހައުސިން މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމްގެ ތިމާގެ ބޭފުޅަކު، ޝަރުތު ހަމަވާ މީހުންގެ ލިސްޓުގައި ނެތް ނަމަވެސް ބިން ލިބުނު ކަމަށް ބުނާ މައްސަލަ ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.
މާލޭގެ އާބާދީ ބޮޑުވަމުންދާކަމާއި، ގިނަ ބަޔަކު މާލެއަށް ހިޖުރަކުރަމުންދާކަމާއި، އަދި ގިނަ ރައްޔިތުންތަކެއް އަމިއްލަ މިލްކުވެރިކަމެއް ލިބޭނެ އުންމީދެއް ނެތި ބޮޑު ކުލީގައި ދިރިއުޅެމުންދާކަން އޮޑިޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ ހަމަ އެ ސްކީމުން ހައްލުކޮށްދޭން ބުނި މައްސަލައެވެ. ނަމަވެސް އޮޑިޓްގެ ނިންމުމަކީ އެކަން އެގޮތަށް ހާސިލުނުވާ ކަމަށެވެ.
ސޯލިހުގެ ސަރުކާރުން މި ސްކީމުގެ ދަށުން ހުޅުމާލެއިން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބިންތަކެއް ދޫކުރިއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެންމެ އަގުބޮޑު ބިންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސަރަހައްދުތަކުން ހިލޭ ބިން ދޫކުރުމުން އެ ދުވަސްވަރުވެސް ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވިއެވެ. މިހާރު އޮޑިޓުން މިވަނީ، ބޯހިޔާވަހިކަން ތަރައްގީކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރާ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާއަށް މިކަމުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ އަދަދު ހާމަކޮށްފައެވެ.
15 ބިލިއަން ރުފިޔާ (972.8 މިލިއަން ޑޮލަރު). ގައުމީ ބަޖެޓުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި. ބޭނުންޖެހިފައިވާ މިންވަރު ބެލުމެއް ނެތި، ކަނޑައެޅި މަގްސަދު ހާސިލުނުވި ސްކީމެއްގެ ދަށުން ހިލޭ ބިން ދޫކުރުމުގެ ސަބަބުން މިވަނީ ގެއްލިފައެވެ.
