އިރާޤުގައި 20 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު އޮލުވާލައިގެން ބޭކާރު ހަނގުރާމައެއްގައި އުޅުމަށްފަހު އެމެރިކާ ސިފައިންގެ އެންމެ ފަހު މީހާ ބުދަ ދުވަހު އިރާގުން ފައިބައިފިއެވެ. މި ހަނގުރާމައިގައި އެމެރިކާގެ ސިފައިންގެ 4,500 މީހުން މަރާފައި ވެއެވެ.
އެމެރިކާ ސިފައިން އިރާގުން ފޭބުމަކީ އިރާޤުގައި ބޮޑު ނުފޫޒެއް ފޯރުވަމުންދާ އީރާނާއި އެޤައުމުގެ އިއްތިހާދުތަކުން ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކޮށްފައިވާ ނިންމުމެކެވެ.
2003 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާއިން ދުނިޔެއަށް އޮޅުވާލައި ދޮގު ވާހަކައެއް ފަތުރައިގެން އިރާޤަށް އަރައިގަތީއްސުރެ، އެމެރިކާއިން ދަނީ އިރާޤުގެ ތެލުގެ އާމްދަނީން ލިބޭ ޑޮލަރު ފައިސާގެ އާމްދަނީ ފުރިހަމައަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބަޣުދާދުގެ ސިޔާސީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް އެމެރިކާއަށް ވަނީ ނުހަނު ބޮޑު ބާރެއް ލިބިފައެވެ.
އެމެރިކާއިން އިރާޤުގެ ތެލުގެ އާމްދަނީ ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ކިހިނެއް؟
އިރާޤުގެ ތެލުގެ އާމްދަނީ ބަލަހައްޓަމުންދަނީ ނިއުޔޯކުގެ ފެޑެރަލް ރިޒާވް ބޭންކު މެދުވެރިކޮށެވެ.
2003 ގައި އިރާގަށް އަތްގަދަ ކުރުމަށް ފަހު، އެމެރިކާގެ އިސްތިއުމާރީ ސިފައިންގެ ކޯލިޝަން ޕްރޮވިޝަނަލް އޮތޯރިޓީ (ސީޕީއޭ) އިން ވަނީ ނިއުޔޯކް ފެޑެރަލް ރިޒާވް ބޭންކުގައި "ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑް ފޯ އިރާޤު" (ޑީއެފްއައި) ގެ ނަމުގައި އެކައުންޓެއް ހުޅުވާފައެވެ. މި ކަން ކުރުމުގެ އަސާސީ މަޤްޞަދަކީ އިރާގްގެ ތެލުގެ އާމްދަނީ އެމެރިކާއަށް އެނގިގެން ލިބުމާއި އެމެރިކާއަށް ލިބނު ގެއްލުންތަކަށް ބަދަލު ކަނޑައި ބާކީ ފައިސާ އިރާގް އާރާސްތުކުރުމުގެ ނަމުގައި ބޭނުންކުރުމެވެ. އަދި ސައްދާމް ޙުސައިންގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ދައުވާތަކަށް މާލީ އެހީތެރިކަން ދިނުމެވެ.
މި އެކައުންޓު އުފެއްދީ އެމެރިކާގައި އެއިރު ވެރިއަކަށް ހުރި ޖޯޖް ބުޝް ނެރުއްވި އެގްޒެކެޓިވް އޯޑަރެއްގެ ދަށުން ނެވެ. މި އިންތިޒާމު، އޭގެ ފަހުން ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވި އެމެރިކާ ރައީސުން ވަނީ ދަމަހައްޓަވާފައެވެ. މިހާރު އެ އެކައުންޓަކީ އިރާޤުގެ ސެންޓްރަލް ބޭންކުން ނިއުޔޯކް ފެޑްގައި ހުޅުވާފައިވާ އެކައުންޓަކަށް ހަދާފައިވާ އެކައުންޓެކެވެ.
އެމެރިކާއަށް ލިބެނީ ކޮން ބާރެއް؟
މީގެ މަގްސަދަކީ ތެލުގެ ރިޒާވް މުއްސަނދި އިރާގްގެ ތެލުގެ މުއާމަލާތް ޑޮލަރު ނޫން ފައިސާއިން ނުހިންގުމާއި އެމެރިކާ ބޭނުން ނުވާ ފަރާތަކަށް އެ ތެޔޮ ނުވިއްކުމާއި އެމެރިކާއަށް އިރާގްގެ އިގްތިސާދު ކޮންޓްރޯލު ކުރެވޭ ގޮތަށް ހަމަޖެހުމެވެ.
ތެލަކީ އިރާޤުގެ އާމްދަނީގެ އެންމެ މުހިންމު ވަސީލަތެވެ. ތެލުގެ އާމްދަނީއަކީ އިރާގްގެ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 90 އިންސައްތައެވެ. މިއާމްދަނީ ކޮންޓްރޯލު ކުރުމުގެ ސަބަބުން އިރާޤުގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި ސިޔާސީ ހަމަޖެހުމުގެ މައްޗަށް ވޮޝިންގޓަނަށް ބޮޑު ނުފޫޒެއް ލިބެއެވެ.
2020 ވަނަ އަހަރު އިރާޤު ސަރުކާރުން އެމެރިކާ ސިފައިން ގައުމުން ބޭރުކުރަން ބޭނުންވިއެވެ. އަދި އެހެން ހަދައިފިނަމަ ނިއުޔޯކް ބެންކުގައި ހުރި ފައިސާ އިރާގް ސަރުކާރަށް ބޭނުންކުރުން މަނާކުރާނެކަމުގެ އިންޒާރު އެމެރިކާއިން ދިނެވެ. އެމެރިކާގެ އިންޒާރުން ބަޣުދާދަށް މަޖުބޫރުވީ ފަހަތަށް ޖެހޭށެވެ.
މި އިންތިޒާމު މިހާ ދުވަހު ދެމިއޮތީ ކީއްވެ؟
ރޮއިޓާސްއަށް މައުލޫމާތު ދިން އިރާޤުގެ އޮފިޝަލުން ބުނާ ގޮތުގައި،
- މި ނިޒާމުގެ ސަބަބުން އިރާޤުގެ މާލީ ހަމަޖެހުން ދެމެހެއްޓުމަށާއި ދައުލަތުގެ ފައިސާ ހިމާޔަތްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
- ތެލުގެ އާމްދަނީ ބެލެހެއްޓުމުގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިތުބާރު ބޮޑުވެއެވެ.
- ވިޔަފާރިއަށް ބޭނުންވާ އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހޯދުމަށް ފަސޭހަވެގެންދެއެވެ.
- އީރާނަށް ތާއީދުކުރާ ޖަމާއަތްތަކުން ޑޮލަރު ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ އަހަރު އެމެރިކާއިން ވަނީ އީރާނަށް ފައިސާ ދޮވުމުގެ ތުހުމަތުގައި އިރާޤުގެ ބައެއް ބޭންކުތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައެވެ.
އިރާޤަށް ކުރި އަސަރުތައް
އެމެރިކާ ޑޮލަރު ސަޕްލައިކުރުމަށް އަޅާފައިވާ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން އިރާޤުގައި ވަގު ބާޒާރެއް އުފެދިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. އިރާގްގެ ސެންޓްރަލް ބޭންކުގެ ރަސްމީ ރޭޓާއި ކަޅު ބާޒާރުގެ ރޭޓާ ދެމެދު ބޮޑު ތަފާތެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ.
ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަންޕްގެ ދެވަނަ ދައުރުގައި އީރާނާ ދެކޮޅަށް އަޅަމުންދާ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން، އީރާނުން އިޤްތިޞާދީ ފައިދާ ނެގުމަށް އިރާޤު ބޭނުންކުރަމުންދާތީ، އިރާޤު ވަނީ އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ފިތިފައެވެ. އަދި ފެބުރުއަރީ 28 ގައި ފެށި ސޮލީބީ ސަހުޔޫނީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ބަޣުދާދަށް އޮތް ޕްރެޝަރު ވަނީ އިތުރަށް ބޮޑުވެފައެވެ.
އެމެރިކާއިން މިހާރުވެސް ދައްކަނީ އިރާގަށް އަރައިގަތް އިރު ދެއްކިފަދަ ގޮދު ވާހަކަތައް: ރަޝިޔާ
