މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ހަކަތައިގެ އަގު އުފުލުމާ ގުޅިގެން، ޕާކިސްތާނުގެ އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުމަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެއްޖެއެވެ. ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް ޕާކިސްތާނުން ހޯމަ ދުވަހު އިއުލާނުކުރި ގޮތުގައި، ގައުމުގެ މައިގަނޑު އިންޓަރެސްޓް ރޭޓް 11.5 އިންސައްތައިގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމީ އިންފްލޭޝަން ދެ އަދަދު މައްޗަށް ގޮސްފައިވާތީއެވެ.
މެއި މަހު އިންފްލޭޝަން 11.7 އިންސައްތައަށް އަރާފައިވާއިރު، މިއީ މާޗް މަހު 7.3 އިންސައްތައިގައި ހުރި އިންފްލޭޝަން އޭޕްރީލް މަހު 10.9 އިންސައްތައަށް އިތުރުވުމަށްފަހު ފެނިގެންދިޔަ ހާސްކަމެކެވެ. މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ މަނިޓަރީ ޕޮލިސީ ކޮމިޓީން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، މި އިންފްލޭޝަންގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ހަކަތައިގެ އަގުބޮޑުވުމާއި، އޭގެ ސަބަބުން ދަތުރުފަތުރާއި އުފެއްދުންތަކުގެ ޚަރަދުތައް އިތުރުވުމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގޮދަނުގެ އަގު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ވެސް ވަނީ އިންތިހާއަށް މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ 2026-27 ވަނަ އަހަރުގެ ފެޑެރަލް ބަޖެޓު މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު އިއުލާނުކޮށްފައިވާއިރު، ސަރުކާރުން އަމާޒު ހިފާފައިވަނީ ހަތަރު އިންސައްތައިގެ އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުމަކަށެވެ. ނަމަވެސް، 8.2 އިންސައްތައިގައި އިންފްލޭޝަން ހިފެހެއްޓުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މާލީ އިދާރާތަކުގެ ޝަރުތުތަކާއެކު ސަރުކާރަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އައުރަންގްޒޭބް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، 2025-26 ވަނަ އަހަރުގެ ޖީޑީޕީ ކުރިއެރުން 3.7 އިންސައްތައަށް އަރާފައިވަނީ ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ނުތަނަވަސްކަމާއި އިންފްލޭޝަންގެ ގޮންޖެހުންތަކާ އެކުގައެވެ. މިއީ ފާއިތުވި ހަތަރު އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޕާކިސްތާނަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުން ކަމަށްވީ ނަމަވެސް، ސަރުކާރުގެ 4.2 އިންސައްތައިގެ އަމާޒަށް ވާސިލުވުމަށް ވަނީ ދަތިވެފައެވެ.
އިގުތިސާދީ މާހިރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ޕާކިސްތާނުގެ އިގުތިސާދު އަދިވެސް އޮތީ ބޭރުގެ ދަރަނިތަކާއި އައިއެމްއެފްގެ ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ބަރޯސާވެފައެވެ. "އިގުތިސާދު އައިސީޔޫއިން ނެރެވިއްޖެ" ކަމަށް ބައެއް ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން ބުނި ނަމަވެސް، އާންމު ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ދަށަށް ގޮސް، އާމްދަނީ މަދުވުމުގެ ޝަކުވާތައް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ކުރިއަށް އޮތް މަސްތަކުގައި ވެސް އިންފްލޭޝަން ދެ ލަނޑީގައި ހިފެހެއްޓޭނެ ކަމަށް މަރުކަޒީ ބޭންކުން އަންދާޒާކުރާއިރު، މެދުއިރުމަތީގެ ހަނގުރާމައިގެ އަސަރުތައް އަދިވެސް އިގުތިސާދީ ނާރުތަކަށް ފޯރާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
