ދާޚިލީ އަދި ބޭރުގެ އެކި ސަބަބުތަކާ ހުރެ ބަންގްލަދޭޝްގެ އިގްތިސާދު ބޮޑު މާޔޫސްކަމެއްގެ ތެރޭގައި އޮތްއިރު، މިއަހަރު އެންމެ ކުޑަކޮށް ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކުގެ (އެލް.ޑީ.ސީ) ގިންތިން އެގައުމު އުނިކޮށް ގުރެޖުއޭޓުވުމުން އިގްތިސާދީ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުގެ ރަސްމީ ދިރާސާއަކުން ހާމަވެއްޖެއެވެ.
އެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މެދުއިރުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާ ހުރެ ތެލުގެ އަގު އުފުލުމާއި، ބަންގްލަދޭޝްއާ ވާދަވެރި އެހެން ގައުމުތަކުން ވިލާތުގެ އިއްތިހާދު އަދި އިނގިރޭސިވިލާތާ އެކު މިނިވަން ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުންތައް ގާއިމުކުރުމުގެ ސަބަބުން ބަންގްލަދޭޝްގެ އެކްސްޕޯޓަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުމުގެ ހިރާސް އެބައޮތެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާގެ ޓްރޭޑް ރެޕްރެޒެންޓެޓިވް ބަންގްލަދޭޝްގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ މިންވަރާއި ކުޑަކުދިން ލައްވައި މަސައްކަތް ކުރުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގާ ތަހުގީގުތަކުގެ ސަބަބުން، އެގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު މާކެޓު ކަމަށްވާ އެމެރިކާއަށް ކުރާ އެކްސްޕޯޓުން އިތުރު ޑިއުޓީއެއް ނަގަން ފަށާފާނެ ކަމުގެ ބިރުވެސް އޮތް ކަމަށް އެ ލިޔުމުގައިވެއެވެ.
ސަރުކާރުން މި ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކޮށްފައިވަނީ އަންނަ ހަފްތާގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ އދ. ގެ އިގްތިސާދީ އަދި އިޖުތިމާއީ މަޖިލީހުގެ އީކޯސޮކް ޖަލްސާގެ ބައްދަލުވުމުގެ ކުރިންނެވެ.
ކޮމާސް މިނިސްޓަރު ޚަންދަކަރް ޢަބްދުލް މުޤްތަދިރު އިސްވެ ހުންނަވާ ބަންގްލަދޭޝްގެ ވަފުދެއް މިހާރު ހުންނެވީ ނިއުޔޯކުގައެވެ. އެ ވަފުދުގެ ބޭނުމަކީ އެލް.ޑީ.ސީ ގިންތިން ވަކިވުމުގެ މުއްދަތު އިތުރު ތިން އަހަރަށް ފަސްކުރުމަށް އެހެން ގައުމުތަކުގެ ތާއީދު ހޯދުމެވެ. އެއީ ވިޔަފާރީގެ ވާދަވެރި މާހައުލަށް ތައްޔާރުވުމަށް އިތުރު ވަގުތު ހޯދުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ތާވަލުކުރެވިފައިވާ ގޮތުން ނޮވެމްބަރު މަހު ބަންގްލަދޭޝް، ނޭޕާލް އަދި ލާއޯސް އެލް.ޑީ.ސީ ގިންތިން ވަކިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ ލޮޅުންތަކުގެ ސަބަބުން ބަންގްލަދޭޝް އާއި ނޭޕާލުން ވަނީ މި މުއްދަތު 2029 ގެ ނޮވެމްބަރަށް ފަސްކޮށްދިނުމަށް އެދިފައެވެ. އދ. ގެ ކޮމިޓީ ފޯ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕޮލިސީ ސީޑީޕީ އިން ވަނީ މި ބަދަލަށް ތާއީދުކޮށްފައެވެ. އަދި މިހާރު އޮތީ އދ. ގެ އާންމު މަޖިލީހުން މިކަން ރަސްމީކޮށް ފާސްކުރުމުގެ މަރުހަލާގައެވެ.
ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން، ތަކެތީގެ އަގުބޮޑުވުމާއި، އެކްސްޕޯޓް ދަށަށް ދިއުމާއި، ހަކަތައާއި ގަސްކާނާއަށް ހިނގާ ޚަރަދު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ބަންގްލަދޭޝްގެ އިގްތިސާދަށް އޮތް ނުރައްކާ ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. މި ދަނޑިވަޅުގައި އެލް.ޑީ.ސީ ގިންތިން ވަކިވެއްޖެނަމަ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގޮތުން ލިބޭ ވިޔަފާރީގެ އިނާޔަތްތައް ގެއްލި، އިގްތިސާދީ ނާޒުކުކަން އިތުރަށް ފުންވެގެންދާނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ބޭހުގެ ބާވަތްތަކުގެ އަގު އުފުލި، އާންމު ސިއްހަތަށް ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލަން ޖެހިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ރިޕޯޓުގައި ދީފައިވެއެވެ.
ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ބުނީ ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގެ ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ސަބަބުން އިންވެސްޓަރުންގެ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށާއި، އެ އިތުބާރު އަލުން ހޯދަން ވަގުތު ނަގާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ތެލާއި ބަހާރުގެ އަގުބޮޑުވުމުން، އިމްޕޯޓް ބިލުގެ 25 އިންސައްތައަށްވުރެ ބޮޑުބައެއް ހޭދަވަނީ މި ތަކެއްޗަށް ކަމަށްވުމުން، ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވަށް ވަނީ ބޮޑު ބާރެއް ބޮޑުވެފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ބޭންކިންގް ދާއިރާގައި ނުދައްކާ ހުރި ލޯނުތައް ރެކޯޑް މިންވަރަކަށް އިތުރުވެ، އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް ފައިސާ ލިބުމުގެ ދަތިކަން ވަނީ ކުރިމަތިވެފައެވެ. އަދި ރޯހިންގާ ރެފިއުޖީން އަނބުރާ ގައުމަށް ފޮނުވުން ލަސްވުމަކީވެސް ދައުލަތުގެ ހަރަދުތަކަށް ބާރުބޮޑުވާ ސަބަބެކެވެ. ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވަނީ، އިގްތިސާދު ހަމައަކަށް އަޅުވައި، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ގިންތިން ވަކިވުމަށްޓަކައި ސަރުކާރަށް މަދުވެގެން އަދި ދެ އަހަރުގެ ވަގުތު ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ.
