އެމެރިކާއާއި ޖަޕާން ހިމެނޭހެން 14 ޤައުމެއްގެ ކޯލިޝަނަކުން ވަނީ، ދެކުނު ޗައިނާ ކަނޑުގެ ބޮޑު ބައެއް ޗައިނާއިން މިލްކުކުރަން ކުރާ ދަޢުވާތަކަކީ "ޤާނޫނީ އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތް" ކަންތައްތަކެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 2016 ވަނަ އަހަރު ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓްރައިބިއުނަލުން ނެރުނު ޙުކުމް ތާއީދުކޮށްފިއެވެ.
ޖުލައި 12، 2026 އަކީ މި ޙުކުމަށް 10 އަހަރު ފުރުނު ދުވަހެވެ. ޖަޕާން، އޮސްޓްރޭލިއާ، ކެނެޑާ، އެސްޓޯނިއާ، ޖަރުމަނު، އިޓަލީ، ލެޓްވިއާ، ލިތުއޭނިއާ، ނިއުޒީލެންޑް، ފިލިޕީންސް، ރޮމޭނިއާ، ސްލޮވީނިއާ، އިނގިރޭސިވިލާތް އަދި އެމެރިކާއިން ނެރުނު ގުޅިފައިވާ ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ، 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ޙުކުމަކީ ފިލިޕީންސާއި ޗައިނާއާ ދެމެދު "ނިމިފައިވާ، ޤާނޫނީ ގޮތުން ލާޒިމް، އަދި އެންމެ ފަހުގެ" ޙުކުމެއް ކަމަށެވެ.
އެ ޤައުމުތަކުން ވަނީ "ތާރީޚީ ޙައްޤުތަކުގެ" ނަމުގައި ޗައިނާއިން ކުރާ ފުޅާ ދަޢުވާތަކަށް ޤާނޫނީ އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ނެތްކަން ތަކުރާރުކޮށްފައެވެ. އަދި އދ. ގެ ކަނޑުގެ ޤާނޫނާ ބެހޭ މުއާހަދާއާ އެއްގޮތަށް، ކަނޑުމަތީގައި މިނިވަންކަމާއެކު ދަތުރުކުރުމުގެ ޙައްޤު ހިމާޔަތްކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ.
މި 14 ޤައުމުން ވަނީ ސަރަޙައްދީ ހަމަޖެހުން ނަގާލާ ފަދަ އެއްވެސް އަމަލަކާ ދެކޮޅު ހަދާފައެވެ. ޚާއްސަކޮށް، ޗައިނާގެ ކޯސްޓް ގާޑާއި އަސްކަރީ އުޅަނދުތައް ބޭނުންކޮށްގެން އެހެން ޤައުމުތަކުގެ މަސްވެރިންނަށާއި އުޅަނދުތަކަށް ބިރުދައްކައި ހުރަސްއެޅުމަކީ ސަރަޙައްދީ ސުލްޙައަށް ހުރި ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށް އެ ޤައުމުތަކުން ބުނެފައިވެއެވެ.
ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންއިން ވެސް ވަނީ މި ޙުކުމް ފުރިހަމައަށް ތަންފީޒު ކުރުމަށް ޗައިނާއަށް ގޮވާލާފައެވެ.
ޗައިނާއިން ވަނީ މި ޙުކުމް މީގެ ކުރިންވެސް ތަކުރާރުކޮށް ދެކޮޅު ހަދާފައެވެ. ޗައިނާގެ ޚާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަރުޖަމާނު މާއޯ ނިންގް ވިދާޅުވީ، އެ ޙުކުމަކީ "ޤާނޫނާ ޚިލާފު، ބާޠިލު، އަދި އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ނެތް" އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ޗައިނާއިން އެ ޙުކުމް ގަބޫލުނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. ޗައިނާގެ ރަސްމީ ނިއުސް އެޖެންސީ 'ސިންހުއާ' އިން މި ޙުކުމް ސިފަކޮށްފައިވަނީ "އިންސާފުގެ ނަމުގައި ކުރެވުނު މަލާމާތެއް" ކަމަށެވެ.
ޗައިނާގެ ޤައުމީ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި، އެ ޤައުމުން ވަނީ 2002 ވަނަ އަހަރު ވެވުނު 'ޑިކްލަރޭޝަން އޮން ދި ކޮންޑަކްޓް އޮފް ޕާޓީސް' އާ އެއްގޮތަށް، ބޭރުގެ ބާރުތަކުގެ ނުފޫޒެއް ނެތި، ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ސީދާ މަޝްވަރާކޮށްގެން މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.
12 ޖުލައި 2016 ގައި ދަ ހޭގްގެ ޕާމަނަންޓް ކޯޓް އޮފް އާބިޓްރޭޝަން އިން ނެރުނު މި ޙުކުމަކީ، ދެކުނު ޗައިނާ ކަނޑުގައި ޗައިނާއިން ކުރާ "ނައިން-ޑޭޝް ލައިން" (ކަނޑުގެ 80 އިންސައްތައަށް ދަޢުވާކުރާ ރޮނގު) އަކީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު އެއްޗެއްކަން ކަނޑައެޅި ތާރީޚީ ޙުކުމެކެވެ.
ފިލިޕީންސުން މި މައްސަލަ ޖެއްސީ ޗައިނާގެ ދަޢުވާތަކުގެ ސަބަބުން އެ ޤައުމުގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދީ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން ލިބޭތީއެވެ. މި މައްސަލާގައި ފިލިޕީންސަށް ކާމިޔާބު ލިބުނު ނަމަވެސް، ޗައިނާއިން އަދިވެސް ދަނީ އެ ސަރަޙައްދުގައި އެ ޤައުމުގެ ބާރު ގަދަކުރަމުންނެވެ.
