ޚަރީފް މޫސުމުގެ ހޫނު ހެނދުނެކެވެ. އިންޑިޔާގެ އާގްރާ ސިޓީގައިވާ "ތާޖު މަހަލް" މަޤްބަރާއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުން ތިބެނީ، ވިލާގަނޑަކުން ކަނޑައިނަގައިގެން ހަދާފައިވާ ބިނާއެއް ފަދައިން ފެންނަ މި ހުދު ބިނާގެ ރީތިކަމުން ޙައިރާންވެފައެވެ. އެތައް ބަޔަކަށް މިތަނަކީ ސީދާ އިންޑިޔާގެ އަމިއްލަ ބިނާވެށީގެ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައި ފެނުނަސް، މި މަރުމަރު ގުއްބުތަކާއި ރީތި ބަގީޗާތަކުގެ ފުރަގަހުގައި ފޮރުވިފައިވަނީ މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގެ ހުސްބިންތަކުން އައި ތާރީޚީ ހިޔަންޏެކެވެ. އެއީ ތީމޫރުލަންގްގެ ޖީންތައް އުފުލާ ހިޔަންޏެކެވެ.
ތާޖު މަހަލްގެ ހުދު ސަންގުމަރުމަރު ފާރުތަކަކީ ހަމައެކަނި ލޯބީގެ ހަނދާނީ ބިނާއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސިޔާސީ ތާރީޚުގައި ހިނގައިދިޔަ އެންމެ ބޮޑު ހިޖުރަކުރުމާއި، އަލުން އެނބުރި އައުމުގެ ދަތުރުތަކުގެ އެންމެ ފަހުގެ ހެކިވެރިޔާއެވެ. މިއީ ތީމޫރީ ނުފޫޒަކީ އޭގެ ބާނީ މަރުވާފަހުންވެސް ފޮހެވިގެންދާ އެއްޗެއް ނޫންކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ވާހަކައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ނުފޫޒު އޭގެ ސޫރަ ބަދަލުކޮށްލީއެވެ. ސަމަރުޤަންދުގެ ބާރުގަދަ ކަނޑިތައް، އިންޑިޔާގެ ހުދު މަރުމަރު ހިލައަށް ބަދަލުވީ، ޒުވާން އަމީރަކު އޭނާގެ ތަޚުތު ގެއްލުމަށްފަހު އަލުން ވެރިކަން ހޯދުމަށް ކުރި މަސައްކަތުންނެވެ.
ރަސްކަލުންގެ ހުވަފެންތަކުގެ ފަހަތުން ދުވި، ޙާލުގައި ޖެހުނު އަމީރު
މި ވާހަކަ ފެށެނީ މިއަދުގެ އުޒްބެކިސްތާނު ސަރަހައްދުގެ ފަރުޣާނާ ވާދީގައެވެ. އެތާނގައި، ބައްޕަ ފަރާތުން ތީމޫރުލަންގް އަދި މަންމަ ފަރާތުން ޖަންގީޒް ޚާންގެ ނަސްލުން އައި ޒުވާން ޒަހީރުއްދީން ބާބަރުއަށް ފެނުނީ ދުޝްމަނުން އޭނާ ވަށާލާފައިވާ މަންޒަރެވެ.
އުޒްބެކުންނާ ދެކޮޅަށް ވެރިކަމަށްޓަކައި ކުރި ވަރުގަދަ ހަނގުރާމައެއްގައި، ބާބަރުގެ ތަޚުތު ގެއްލި، އޭނާގެ ކާފަބަފައިންގެ ބޮޑު ހުވަފެން ކަމުގައިވީ ސަމަރުޤަންދުވެސް އަތުން ބީވިއެވެ. އަދި ކިޔަމަންތެރި ރައްޔިތުންތަކެއްގެ މައްޗަށް ވެރިކަން ކުރި ރަސްކަލެއްގެ މަޤާމުން، ހޮހަޅަތަކުގައި ނިދައި، މަދު އެކުވެރިންކޮޅަކާއެކު އަވާމެންދުރެއްގެ ފަހަތުން ދުވާ، ޙާލުގައި ޖެހުނު އަމީރަކަށް އޭނާ ބަދަލުވިއެވެ.
ނަމަވެސް، ތީމޫރީ ބިރުކުޑަ ހަނގުރާމަވެރި ރޫހު ވާރުތަކޮށްފައިވާ ބާބަރުއަކީ، މާޔޫސްކަމަށް އަމާންދޭނެ ފަދަ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ މަޝްހޫރު ޑައިރީ "ބާބަރު ނާމާ" ގައި މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގެ ރަސްކަން ގެއްލުމުގެ ހިތާމައިގެ ވާހަކަ ހިތްދަތިކަމާއެކު ލިޔެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ހިތްދަތިކަމަކީ އޭނާގެ ތާރީޚީ މިސްރާބު ބަދަލުކޮށްލުމަށް ލިބުނު ބާރަކަށްވިއެވެ. އުތުރުގެ ދޮރުތައް އޭނާއަށް ބަންދުވުމުން، އޭނާގެ ތޫނު ދެލޮލުން ބަލައިލީ ދެކުނަށެވެ. އެއީ މުއްސަނދި ބިންތަކެއް އޮތް އިންޑިޔާގެ ބައްރު ހިންދުސްތާނަށެވެ.
ނޭނގޭ މުސްތަޤްބަލަކަށް ފުންމާލުން: މުޣަލް އެމްޕަޔަރުގެ އުފަންވުން
މީލާދީން 1526 ވަނަ އަހަރު (ހިޖުރައިން 10 ވަނަ ޤަރުނުގެ ކުރީކޮޅު)، ބާބަރު އޭނާގެ ކުޑަ ލަޝްކަރު ގޮވައިގެން ނުރައްކާތެރި ފަރުބަދަތަކުގެ ދޭތެރެއިން ހިނދުކޫޝް ފަރުބަދައިގެ ވާދީ ހުރަސްކޮށް އަފްޣާނިސްތާނުން އިންޑިޔާއަށް ދަތުރުކުރިއެވެ.
ތާރީޚީ "ޕާނީޕަޓް ހަނގުރާމައިގައި"، މަދު ހާސް މީހުންކޮޅެއް ހިމެނޭ ބާބަރުގެ ލަޝްކަރާ ކުރިމަތިލީ، އެއް ލައްކަ ސިފައިންނާއި ހަނގުރާމަވެރި އެތްތަކާއެކު ނިކުތް ދިއްލީގެ ސުލްޠާން، އިބްރާހީމް ލޯދީގެ ބޮޑު ލަޝްކަރެވެ.
ބާބަރުގެ އާދަޔާޚިލާފު އަސްކަރީ ކުޅަދާނަކަމާއި، ބަޑިބޭހާއި ބޮޑުބަޑި ބޭނުންކުރުމުގެ އައު އުކުޅުތަކުގެ އެހީގައި މަދު ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި ލޯދީގެ ލަޝްކަރު ފުނޑާލިފައެވެ. ބަޑިބޭސް ބޭނުންކޮށްގެން ހަނގުރާމަ ކުރުމުގެ މި އުކުޅަކީ ޢުޘްމާނީންގެ ކިބައިން އޭނާ ނަކަލުކުރި އުކުޅެކެވެ.
މި ހަނގުރާމައަކީ ހަމައެކަނި އާދައިގެ އަސްކަރީ ކާމިޔާބީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ "އިންޑިޔާގެ މުޣަލް އެމްޕަޔަރު" އުފަންވި ދުވަހެވެ. މި ދައުލަތުގެ ސަބަބުން ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ސޫރަ ދާއިމީގޮތަކަށް ބަދަލުވެ، އިންސާނީ ތާރީޚުގައި އުފެދުނު އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ މުއްސަނދި ވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި މުޣަލް ދައުލަތް ހިމެނުނެވެ. އިންޑިއާ ބައްރުގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެއް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެއް ވެރިކަމެއްގެ ގެނައެވެ.
"ބާބަރުއަކީ ސަގާފީ އަދި އަސްކަރީ ފާލަމެއް ފަދަ މީހެކެވެ. އޭނާ ސަހަރާގެ ހަނަފަސް ބިންތަކުގެ ހަނގުރާމައިގެ ރޫޙު ގެނެސް، އިންޑިޔާގެ ދިރުންހުރި ފަސްގަނޑުގައި އެ ރޫހު އިންދިއެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފާރިސީންނާއި، ތީމޫރީން، އަދި އިންޑިޔާގެ ސަގާފަތް އެކުވެގެންވީ ޚާއްޞަ ޙަޟާރަތެއް އުފެދުނެވެ." ތާރިޚު އިލްމުވެރިން ފާހަގަ ކުރެއެވެ.
ހަނގުރާމައިން މަރުމަރުގެ ތަރިކައަށް
އާ ރަސްކަމުގެ އުފާ ހޯދުމަށް ދެމިހުރުމަށް ތަޤްދީރު ބާބަރުއަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުދިނެވެ. އިންޑިޔާ ފަތަޙަކުރިތާ މަދު އަހަރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި އޭނާ ނިޔައުވިއެވެ. ނަމަވެސް، ދިއްލީއާއި އާގްރާގެ ބިމުގައި އޭނާ އިންދި ތީމޫރީ ގަސް ބޮޑުވެ، އޭގެ ގޮފިތައް ދުރު ހިސާބަށް ފޯރިއެވެ.
ތަޚުތަށް އިސްވި އޭނާގެ ކާފަދަރިންނަކީ ބިނާވެށިކަމަށާއި، ބޮޑެތި އިމާރާތްތަކަށާއި ޢިލްމަށް ކުރީގެ ތީމޫރީންގެ ހުރި ފޯރި ހިފެހެއްޓި ބައެކެވެ.
- އަކްބަރުލް އަޢުޡަމް: އަކުބަރު އިންޑިއާގައި މުޣަލް ދައުލަތުގެ ބިންގާ ވަރުގަދަކޮށް، އިންޑިޔާގެ ހުރިހާ ދީންތަކާއި ފަންތިއެއް އެކުލެވިގެންވާ މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރިއެވެ.
- ޝާހު ޖަހާން: ޝާހުޖަހާނަކީ އޭނާގެ ކާފަބަފައިންގެ ބިނާކުރުމުގެ ޝައުޤުވެރިކަން ވާރުތަކުރި ކާފަދަރިއެކެވެ. ނަމަވެސް، ހަނގުރާމައިގެ ކިއްލާތައް ބިނާ ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އޭނާ ނިންމީ ރީތި ބިނާއެއް ހެދުމަށެވެ. އޭނާގެ ލޯބިވާ އަނބިކަނބަލުން "މުމްތާޒް މަހަލް" މަރުވުމުން، ޝާހު ޖަހާން އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން އިންޖިނިއަރުންނާއި ބިނާވެރިން ގެނެސް، "ތާޖު މަހަލް" ގެ އަޖާއިބު ބިނާކުރިއެވެ.
ދުވަހަކުވެސް ނެތިނުދާނެ ނުފޫޒު
ޒަހީރުއްދީން ބާބަރުގެ ވާހަކައިން އހާމަވަނީ ތީމޫރީ ރެނައިސަންސްގެ އަލުން ދިރުމުގެ އަނެއް ފަރާތެވެ. މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގައި ތީމޫރީންގެ އަސްކަރީ ބާރު ނެތިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް، އެ ދަރިކޮޅުން އިންޑިޔާގައި އާ ކާމިޔާބު ތާރީޚެއް އުފަން ކުރުވިއެވެ. އެއީ، ވެރިކަމުގެ މުއްސަނދިކަމާއި ފުރިހަމަކަމުގައި ކުރީގެ ސަމަރުޤަންދުގެ ޙަޟާރަތަށްވުރެ މާ ކުރިއަރައިގެން ދިޔަ ކާމިޔާބީއެކެވެ.
ތާރީޚީ ދިރާސާތަކުގައި ބާބަރަކީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ ކާމިޔާބީތަކުން ތާރީޚު ލިޔުނު މީހެއްގެ މިސާލެއް ނޫނެވެ. އެއާޚިލާފަށް އޭނާއަކީ އަމިއްލަ ނަފްސާއި އޭނާގެ ރަސްކަން އަލުން އާކޮށް، އާ ސޫރައެއްގައި ދެއްކުމުގެ އާދަޔާޚިލާފު ކުޅަދާނަކަން ހުރި މީހެއްގެ ނަމޫނާއެކެވެ.
މިއަދު ދުނިޔޭގެ މީހުން "ތާޖު މަހަލް" ގެ މަރުމަރު ހިލައަށް ބަލާއިރު، އެމީހުންނަށް އެ ފެންނަނީ ހަމައެކަނި އާސާރީ މަޤްބަރާއެއް ނޫނެވެ. އެމީހުންނަށް އެ ފެންނަނީ، ޖޭހޫން ކޯރުގެ އަނެއްފަރާތުން ލެޔާއި ބަޑިބޭހުން ފެށިގެންގޮސް، އިންޑިޔާގެ ހިތުގައި ލޯތްބާއި މަރުމަރު ހިލައިން ނިމިގެންދިޔަ ތީމޫރުލަންގްގެ ފޮތުގެ އެންމެ ފަހުގެ، އަދި އެންމެ ހިތްގައިމު ބާބެވެ.
އިސްލާމީ ތާރީޚް3: ތީމޫރުލަންގް، ލެޔާއި ރަނުން އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ޗާޓު އަލުން ކުރަހާލި
