މެކްސިކޯގެ ރައީސްކަމަށް ކުރިމަތިލާ ކެންޑިޑޭޓުންގެ ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުކަން އޮތްނަމަ އެއިން އެއް ގައުމެއްގެ ރައްޔިތުކަން ދޫކޮށްލަން މަޖުބޫރުކުރާ ގޮތަށް އެގައުމުގެ ގާނޫނުއަސާސީއަށް ހުށަހެޅި އިސްލާހު ފާސްކުރުމުގެ މަރުހަލާ އަވަސްކޮށް، އެކަން ނިންމުމާ ދިމާއަށް މިސްރާބު ޖަހައިފިއެވެ. ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީން އިސްނަގައިގެން ކުރިއަށްދާ މި އިސްލާހަކީ ސިޔާސީ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަނެ، އިދިކޮޅު ވާދަވެރިންގެ މަގު ބަންދުކުރުމަށް ހުށަހެޅި އިސްލާހެއް ކަމަށް ބުނެ ބޮޑެތި ފާޑުކިއުންތަކެއް ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ.
މެކްސިކޯގެ ރައީސް ކްލޯޑިއާ ޝީންބޯމް ވަނީ މި އިސްލާހުގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މި ގާނޫނު ތަންފީޒު ކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ރައީސުންނަކަށް ނޫނެވެ. ސްޓޭޓްތަކުގެ ގަވަރުނަރުންނާއި މެކްސިކޯ ސިޓީގެ މޭޔަރުކަމަށް ކުރިމަތިލާ މީހުންގެ މައްޗަށްވެސް މި ގާނޫނު ހިނގާނެއެވެ. މިއީ ބޭރުގެ ނުފޫޒުތަކުން ގައުމު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި އަޅާ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
"މެކްސިކޯގެ ރައީސުންނަށް އޮންނާނީ އެންމެ ދިދައެއް، އެންމެ ވަތަނެއް، އަދި ހިމާޔަތްކޮށްދޭންޖެހޭ އެންމެ އުންމަތެއް،" ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ރައީސް ޝީންބޯމް ވިދާޅުވިއެވެ.
ނަމަވެސް މިކަމާ ދެކޮޅު ހަދާ ފަރާތްތަކުން ބުނަމުންދަނީ، މިއީ ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުކަން އޮންނަ ސިޔާސީ ފަރާތްތަކަށް ކުރިމަތިކުރުވާ ބޮޑު ހުރަހެއް ކަމަށެވެ. އަދި ޝީންބޯމްގެ މޮރޭނާ ޕާޓީއާއި އެ ޕާޓީއާ ގުޅިފައިވާ އެކި ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބޭރު ގައުމުތަކުގެ ޕާސްޕޯޓު ގެންގުޅޭ މީހުން ތިބުމާއެކު، މިއީ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ ބަދަލުވުމުގެ މަރުހަލާއަށްވެސް ހުރަސްއެޅޭނެ ކަމެއް ކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
މި ގާނޫނުއަސާސީގެ އިސްލާހު މެކްސިކޯގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ދެގޭގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ފާސްކުރުމަށްފަހު، އެގައުމުގެ 32 ސްޓޭޓް މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ގިނަ މަޖިލިސްތަކުން މިހާރު ވަނީ ވަރަށް އަވަސް މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ފާސްކޮށްފައެވެ. މި އިސްލާހު ރަސްމީކޮށް ގާނޫނަކަށް ހެދުމުގެ ކުރިން، ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުން މިހާރު ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ "ގާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތްވާ ކަމުގެ ރަސްމީ އިޢުލާން" ނެރުމަށްފަހު ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިއުކުރުމެވެ.
މެކްސިކޯގެ މިހާރުގެ ގާނޫނުއަސާސީގައި ރައީސުންނާއި ގަވަރުނަރުންގެ ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުކަން އޮތުން ސަރީހަކޮށް މަނާކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ލެޓިން އެމެރިކާގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން މިފަދަ މަނާކުރުމެއް އޮންނަނީ ހަމައެކަނި ކިއުބާއާއި ވެނެޒުއޭލާގައެވެ.
އެމެރިކާގައި ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުކަން އޮންނަ މީހުންނަށް ރައީސްކަމަށް ކުރިމަތިލެވުނު ނަމަވެސް، މިއީ ސިޔާސީގޮތުން ވަރަށް ހައްސާސް މައްސަލައެކެވެ. އޭގެ އެއް މިސާލަކީ، 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރެއްވުމުގެ ކުރިން، 2014 ވަނަ އަހަރު ޓެޑް ކްރޫޒް އޭނާގެ ކެނެޑާގެ ރައްޔިތުކަން ދޫކޮށްލެއްވުމެވެ.
ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި މި އިސްލާހަކީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަންޕްގެ ސަރުކާރުން ކުރިމަތިކުރުވަމުންދާ ފިއްތުންތަކުން ގައުމީ ސިއާދަތު ދިފާއުކުރުމަށް ކުރާ މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ. ނަމަވެސް، 2030 ވަނަ އަހަރު އޮންނަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް އަމާޒުކޮށް، މި އިސްލާހު އަވަސް އަރުވާލައިގެން ފާސްކުރަން އުޅޭ ސިޔާސީ މަގުސަދާމެދު ފާޑުކިއުންތެރިން ދަނީ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ. މި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފަށާނީ 2028 ވަނަ އަހަރު ކަމަށްވާތީ، މިހާރުގެ ގަވަރުނަރުންނަށާއި 2027 ގެ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރާ މީހުންނަށް މީގެ އަސަރެއް ނުކުރާނެއެވެ.
ސަރުކާރަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވާ މެކްސިކޯގެ މަހުޖަނު ރިކާޑޯ ސަލީނާސް ވަނީ މި އިސްލާހާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފައްދަވާފައެވެ. އޭނާ ތުހުމަތުކުރެއްވި ގޮތުގައި މިއީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އޭނާ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރެއްވުން ހުއްޓުވުމަށް ޚާއްސަކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ގާނޫނެކެވެ.
"އެމީހުން ބިރުގަންނަ އަދި ނަފުރަތުކުރާ މެކްސިކޯގެ ރައްޔިތަކު ރައީސްކަމަށް އައުން ހުއްޓުވުމުގެ އެދުމުގައި، އުތުރަށް ހިޖުރަކުރި މިލިއަން މެކްސިކޯ މީހުންގެ ހައްގުތައް ނިގުޅައިގަންނަން އެމީހުން އެތިބީ ތައްޔާރަށް ހެއްޔެވެ؟" މީސް މީޑިއާގައި ހިއްސާކުރި މެސެޖެއްގައި ސަލީނާސް ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، ހޯމަ ދުވަހު ސަލީނާސް ވަނީ އޭނާގެ ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުކަމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް މީސް މީޑިއާގައި ވިދާޅުވެފައެވެ. މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ސަލީނާސް ގްރޫޕުގެ ތަރުޖަމާނު ވަނީ މިއީ އޭނާގެ އަމިއްލަ މައްސަލައެއް ކަމަށް ބުނެ އެކަމަށް ވާހަކަދައްކަން އިންކާރުކޮށްފައެވެ. މޮރޭނާ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ މަސްދަރަކުން ކަށަވަރުކޮށްދިން ގޮތުގައި، މި އިސްލާހުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ ސަލީނާސް ރައީސްކަމަށް ކުރިމަތިލެއްވުމަށް އޮތް ފުރުސަތު ހަނިކުރުމެވެ.
އެމެރިކަން ސޮސައިޓީ އޮފް މެކްސިކޯގެ ރައީސް ލެރީ ރޫބިންވެސް ވަނީ މި ފިޔަވަޅު ކުށްވެރިކުރައްވާފައެވެ. "ދެ ގައުމެއްގެ ރައްޔިތުކަން އޮތުމަކީ އެމީހެއްގެ މެކްސިކޯވަންތަކަން ކުޑަވާ ކަމެއް ނޫން،" ރޫބިން ވިދާޅުވިއެވެ.
އެމެރިކާއަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަވާ މެކްސިކޯގެ ސަފީރު ރޮބާޓޯ ލަޒޭރީ ވިދާޅުވީ، މިއީ ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކުރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ މަގާމުތަކަށް އަންނަ މީހުންގެ ޝަރުތުތައް ވަރުގަދަކުރުން ކަމަށެވެ. "މަގާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ބޮޑުވިވަރަކަށް، ގައުމަށް އޮންނަ ޒިންމާއާއި ވާޖިބުތައްވެސް ބޮޑުވާނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
