ތައިވާނުގެ ދިރާސާކުރާ ޓީމަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 10 އަހަރުގެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުރި މަސައްކަތުން، އިރުމަތީ އޭޝިޔާ ސަރަހައްދުން މިހާތަނަށް ފެނުނު އެންމެ ދިގު ގަސް ހޯދައިފިއެވެ. ތައިވާނުގެ އެކި ދާއިރާތަކުގެ މާހިރުން ގުޅިގެން ހޯދި މި ބިޔަ ގަހުގެ އުސްމިނުގައި 84.1 މީޓަރު ހުރިއިރު، މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 1000 އަހަރުވެފައިވާ ދުވަސްވީ ގަހެކެވެ.
84.1 މީޓަރަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 276 ފޫޓެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުން މި އުސްމިން ސިފަކޮށްދޭ ނަމަ:
- ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލާ އަޅާކިޔާއިރު: މާލޭގައި ހުންނަ ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލުގެ 25 ބުރީގެ މައި އިމާރާތުގެ އުސްމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 262 ފޫޓެވެ. އެހެންކަމުން އެ ބިޔަ ގަސް ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލަށްވުރެ ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް 14 ފޫޓު އުސްވާނެއެވެ.
- މިނިވަން ދިދަދަނޑިއާ އަޅާކިޔާއިރު: މާލޭ ޖުމްހޫރީ މައިދާނުގައި ހުންނަ ބޮޑު ދިދަދަނޑީގެ އުސްމިނަކީ 150 ފޫޓެވެ. އެހެންކަމުން އެ ގަހުގެ އުސްމިނަކީ އެފަދަ ދެ ދިދަދަނޑި މަތި މައްޗަށް ޖެހީމާ ވާވަރެވެ.
ޚުލާޞާގޮތެއްގައި ބުނާ ނަމަ، އެއީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ އުސް އިމާރާތްތަކާ އެއްވަރުގެ ނުވަތަ އެއަށްވުރެވެސް އުސް، އާދަޔާޚިލާފު ބިޔަ ގަހެކެވެ.
މި ގަހަށް ސައިންސްވެރިން ދީފައިވާ ނަމަކީ ސުވަރުގޭގެ ކަނޑީގެ ނަމުންނެވެ. މި ނަން ނިސްބަތްވަނީ ޗައިނާގެ މަޝްހޫރު މާޝަލް އާޓްސް ވާހަކަދައްކާ ލިޔުންތެރިޔާ ޖިން ޔޮންގްގެ ވާހަކައެއްގައި ސިފަ ކުރާ ހަތިޔާރަކަށެވެ. މިއީ ސަނޫބަރު ގަހެކެވެ. ތައިވާނުގެ ދެކުނުގެ ފަރުބަދަތަކުގައި އުޅޭ އަސްލު ރަށްވެހިން މި ބާވަތުގެ ގަސްތަކަށް ކިޔަނީ "ހަނދާ ހަމައަށް ފޯރާ ގަސް" އެވެ.
މި ގަސް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ބަޔާންކުރަމުން ދިރާސާ ޓީމުން ބުނީ، 2014 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެ ގައުމުގެ ޖަންގަލިތަކުގައި ހުރި އެންމެ އުސް ގަސްތައް ހޯދުމަށް ޒަމާނީ ލޭޒަރު ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްގެން ވައިގެ މަގުން ތްރީޑީ ޗާޓުތަކެއް ހެދި ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް، ފަރުބަދަތަކުގެ ނުރައްކާތެރި ބައްޓަމުގެ ސަބަބުން ކޮމްޕިއުޓަރުން ދެއްކި މިންތަކުގައި ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ކުށްތަކެއް ހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު، ސައިންސްވެރިން ވަނީ އެންމެ އުސްކަމަށް ލަފާކުރި ސަރަހައްދަށް ދިއުމަށް 20 ކިލޯމީޓަރަށްވުރެ ދިގު ކޯރެއްގައި ފަތައި، ފަރުބަދަތަކަށް އަރައި ދެ ދުވަހުގެ ދިގު ދަތުރެއް ކޮށްފައެވެ. އަދި ގަހުގެ އެންމެ އުހަށް އަރައި، މިން ފީތާ ފަށް ތިރިއަށް ދޫކޮށްލައިގެން އޭގެ އަސްލު އުސްމިން ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްފައެވެ.
މިފަދަ ބިޔަ ގަސްތަކަކީ ޖައްވުގައި ހުންނަ ކާބަންޑައިއޮކްސައިޑް ވަރަށް ގިނައިން ދަމައިގަންނަ އެއްޗެތި ކަމަށްވުމުން، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތުގައި މިއީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެތައް ސަތޭކަ ކުދި ދިރުންތަކަކަށް ދިރިއުޅޭނެ އަމާން މާހައުލެއް މި ގަސްތަކުން ހޯދައިދެއެވެ.
ސައިންސްވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި، މީގެ ކުރިން ތައިވާނުގައި ހިންގި ލަކުޑި ކެނޑުމުގެ ސިނާއަތުގެ ސަބަބުން ގިނަ ޖަންގަލިތަކެއް ހަލާކުވި ނަމަވެސް، މި ގަސް ހުރި ސަރަހައްދަކީ އިންތިހާއަށް އެކަހެރި އަދި ދާން އުނދަގޫ ތަނަކަށް ވުމުން، ލަކުޑި ކަނޑާ މީހުންގެ ކިބައިން ގަސް ސަލާމަތްވެ، އެތައް ސަތޭކަ އަހަރެއް ވަންދެން މި ގަސް ދިރިހުރީއެވެ. ދިރާސާ ޓީމުން މިހާރު ރާވަމުންދަނީ މި ގަހުގެ އެހީގައި ދުނިޔޭގެ މޫސުމީ ތާރީޚު އިތުރަށް ދިރާސާކުރުމަށެވެ.
